Het circus Raoul Heertje komt naar Oss

Op zondagmiddag 18 december 2011 vertelt stand-upcomedian Raoul Heertje over zijn boek Mark Rutte is lesbisch en wat dat te maken heeft met de vraag Who's in control?

Een ingelaste voorstelling
Begin oktober liet emotie-econome Henriëtte Prast weten dat ze haar toezegging om zich op zondag 18 december uit te spreken over Who's in control? wegens omstandigheden niet kon waarmaken. Toevallig was op dat moment nét het boek Mark Rutte is lesbisch van Raoul Heertje verschenen. Een hilarisch boek over een serieus onderwerp. Een thema dat op verschillende manieren en 'levels' aansluit bij de vraag Who's in control?

Informeren of hij naar Oss zou willen komen
Al gauw bleek dat Raoul Heertje een drukbezet man is en vooral dat hij uit alle aanbiedingen die hij kreeg om over zijn nieuwste boek te komen 'praten' een keuze zou maken. Hij wilde dat organisatoren een doorslaggevend argument formuleerden waarom hij (bijvoorbeeld) naar Oss zou willen afreizen.

Die handschoen pakten we op. Schreven een korte brief en plaatsten een lang verhaal over zijn boek op dit weblog. We hoopten ook op enig krediet. In november 2007 sprak zijn vader Arnold in de (4e) reeks Onmetelijke kwaliteit.

En wachtten af. Raoul moest eerst nog naar het buitenland. Opnames maken voor de nieuwe reeks Wintergasten van de VPRO. Het programma waarin rond de jaarwisseling drie interessante personen door hem worden geïnterviewd.

Op vrijdagmiddag de 11e van de 11e 2011 kregen we het positieve bericht dat hij op zondag 18 december naar Oss komt.

Invulling van de middag - het Circus Raoul Heertje (in actie)
Raoul Heertje zal deze middag met de zaal in debat gaan over zijn boek Mark Rutte is lesbisch en de link leggen naar de vraag Who's in control?

Zijn boek is een lange - vaak hilarische - aanklacht tegen de huidige samenleving waarin velen pogen de werkelijkheid naar hun hand te zetten. Manipuleren. Propaganda. Reclame. Name dropping. Hij bezigt regelmatig de term 'circus' om aan te duiden dat velen (allen?) in de mediabranche doorlopend acts aan het opvoeren zijn. Acts die - dat weer wel - door velen ondanks alles gevreten worden. Scoren!

Eén citaat uit zijn boek
Het Circus vertroebelt ons contact met de buitenwereld. () Mensen weten voor zichzelf altijd goede verklaringen te vinden voor hun Circusgedrag. Ik vind het te makkelijk om ze op afstand te veroordelen. Tenminste, in theorie vind ik dat te makkelijk; in praktijk verdien ik me suf met het belachelijk maken van andermans beweegredenen. Het rare is dat de beslissingen van ieder individu best te begrijpen zijn: de combinatie van al die beslissingen vormt een Circusversie, waarin niets is wat het lijkt dat het is. (pagina 182)

Recensietekst
In een circus heeft iedereen een duidelijke taak: clowns worden geacht grappig te doen, dompteurs doen iets vaags met leeuwen en tijgers en het publiek moet klappen, lachen en 'Ooohhh!' roepen. Dat zijn circuswetten en die gelden daarbuiten ook: systeem Circus, aldus comedian en schrijver Raoul Heertje (1963) in de inleiding. In het dagelijkse leven voert iedereen toneelstukjes op, gelden er in de media ongeschreven regels en worden trucs gebruikt. De auteur onderzoekt hoe de circuswetten gelden in onder meer de voetbalwereld, bij BN'ers en bij de televisie. Ook geeft hij een 'inkijkje' in de manier van doen bij opiniepeilingen. Heertje, die onder meer sprak met Johan Derksen en Kluun, ontrafelt op vlot geschreven wijze, met verbazing, humorisme en relativisme hoe het er eigenlijk werkelijk aan toegaat. (tekst voor de Openbare Bibliotheeksector)

Columnist Raoul Heertje - Zelfbevlekking
NRC Next bevat wekelijks een bijdrage van Raoul Heertje. Op dinsdag 8 november begint zijn column De firma Zelfbevlekking als volgt:

Beste manager,
Uw vraag hoe u wat meer media-aandacht kunt genereren voor uw bedrijf zonder 'stompzinnige reclames' te moeten maken, beantwoord ik graag via de krant. Dan hebben we er allemaal wat aan. De media hebben dagelijks vulling nodig, maar kunnen niet ongegeneerd uw producten aanprijzen. Het is dus de bedoeling hun een excuus te geven van uw vulling gebruik te maken zonder dat ze van commerciële collaboratie kunnen worden beticht.

Op dinsdag 22 november gaat hij in zijn column Gooi deze krant weg voort op zijn 'strijd' om mensen attent te maken op de 'gevaren' van de media. Om ze althans inzicht te bieden in de manier waarop media werken.  Uit deze column een citaat:

Je hebt dus niet zoveel keuze als mediaconsument (bijvoorbeeld om te ontkomen aan de stortvloed aan 'informatie' over de affaire Cruijf-Van Gaal-Davids-Ten Have-supporters-Johan Derksen-en talloos anderen - een compleet circus). Je kunt zoveel mogelijk media volgen. Zodat je kunt fantaseren over wat je allemaal niet verteld wordt. Je kunt ook zoveel mogelijk de media vermijden. Dan weet je ook niet wat je niet weet, maar hou je wat meer tijd over. Als ik jou was, zou ik deze krant weggooien.

Hertalen
Een tweede citaat uit dezelfde krant (NRC Next) van dinsdag 22 november 2011. Uit de column Hertalen van (hoofdredacteur) Rob Wijnberg. Zoals het hoort leest deze column vlot weg, is grappig (althans voor sommigen) en gaat het wederom ook hier over de vraag Who's in control? en hoe media functioneren.

Rob Wijnberg publiceert een ruwe schets van een zogenaamd persbericht dat de commissie die het CDA weer op de kaart moet zetten heeft gemaakt om te vertellen dat het dankzij de inspanningen van deze commissie weer de goede kant opgaat met het CDA.

De crux is dat in dit stuk veel woorden doorgehaald zijn (weggelaten). Of anders gezegd: in veel formele stukken wordt niet gezegd wat er écht aan de hand is, maar 'met meel in de mond' gecommuniceerd. Meestal valt het niet op, maar wat Wijnberg aansnijdt komt massaal voor en zal ongetwijfeld door Raoul Heertje (ietwat jaloers, want wat kan die Rob toch goed schrijven) beaamd worden. Twee regels uit deze column:

Het CDA hecht daarbij zeer aan het Haagse pluche meeregeren: alleen dan kun je immers laten zien hoe machtsbelust betrouwbaar je bent. Tegelijkertijd koestert de partij als geen ander haar ijzeren fractiediscipline dissidenten: het CDA is al jaren een baken van onderdrukte verdeeldheid gezonde partijdemocratie. De fractie schuwt het verloochenen van principes sluiten van compromissen dan ook niet - daar is de uitlevering aan de gedoogconstructie met de PVV een mooi voorbeeld van.

Klik hier voor een filmverslag van de uitreiking van het eerste exemplaar van zijn boek 

Klik hier voor een optreden van Raoul Heertje bij Pauw & Witteman

Een andere stem
De 'boodschap' van Raoul Heertje wordt door anderen op een andere manier vertolkt. Eind oktober hield schrijver P.F. Thomése de zogenaamde Albert Verwey-lezing in de Universiteit van leiden. In de NRC van zaterdag 28 oktober werd een deel van die toespraak gepubliceerd. Een toespraak waarin hij grote vraagtekens zet bij de (marketing)richting die de boekenbranche is ingeslagen. Uit die samenvatting het volgende citaat:

Nooit eerder in de geschiedenis werd er zo druk aan overdracht gedaan. Het gekke is, dat je als vanzelf reclametermen blijkt te gebruiken. We leven in een global village, in een 24-uurs-maatschappij. Het is een wereld die je zelf nooit zou verzinnen. Het is dan ook niet je eigen droom, maar die van de marketingafdeling die ons graag ziet als voorbeeldige consumenten die op ieder moment van de dag bereid zijn tot een transactie. 

() De leidende taal is reclametaal geworden. Bevestiging is zelfbevestiging. Belangstelling is spiegeling. We zijn uit elkaar gevallen en zoeken op de markt naar stukjes van onszelf. Stukjes bij beetjes schaffen we onszelf aan. Dat zeepje, dat is typisch mijn zeep. Het zegt iets over wie ik ben. Die auto, ja, daar ben ik de man voor. Dat boek, ik weet niet hoe die schrijver dat gedaan heeft, maar het is precies mijn leven. We vallen steeds meer uit elkaar en de reclame maakt van ons telkens weer een passend geheel.

Het is een grote circusact - interview NRC Next (16-9-2011)

Klik hier voor website Raoul Heertje


Informatie over de 'lezing'
Zondag 18 december 2011
Cultuurpodium Groene Engel, Kruisstraat 15  5341 HA te Oss
Tijdstip: 14.00-16.00 uur
Kaartjes kosten €7,-- / bibliotheekleden €5,--

Let these facts be known en een Openbare Bibliotheek

Een tip van Henk Hofland
Ergens eind september, begin oktober stipte Henk Hofland in zijn CS-column in de NRC een website aan. Terloops. Maar als zo'n man iets naar voren haalt, dan is het zinvol om te gaan kijken. Hij had gelijk. Sterker, hij verwees naar een Amerikaanse website die naarmate de crises (meervoud) aanhoudt meer gewicht zal krijgen.

Op Truthout spreken onafhankelijke journalisten zich in (vaak lange) artikelen uit over de Occupy Wall Street-'beweging' en andere zaken die spelen in economie, cultuur en politiek. Ze zijn niet verbonden aan een groot (commercieel) mediabedrijf en dienen ook geen beweging of organisatie. De laatste dagen 'opent' hun website met de kop Autumn of hope. Uiteraard een verwijzing naar de Arabische lente van eind januari 2011.

Truthout
Dagelijks worden vijf tot tien nieuwe artikelen gepubliceerd. Vaak vergezeld van een filmpje. Dat, gelukkig voor ons Nederlanders, vaak volledig getranscribeerd wordt neergezet. Waarschijnlijk zal achteraf geconcludeerd (moeten) worden dat Truthout positief heeft bijgedragen aan het debat-klimaat in de Verenigde Staten. Een debat dat feitelijk slechts over één vraag gaat: wie is er (nu eigenlijk) de baas in ons land?

Who's in control?
Die ene procent of toch die andere negenennegentig. Zo geformuleerd is het redelijk kort door de bocht. Niet genuanceerd, maar in de meeste artikelen overheerst enerzijds de woede over hun land (en dat hun land zo ver is weg- of afgezonken) maar anderzijds toch ook dat dé oplossing niet voor de hand ligt. Moeilijk zal zijn en offers vraagt (en niet alleen van die ene procent).

Tea party
De Occupy Wall Street- 'club' wordt door velen weggezet als een linkse tegenhanger van de Tea party. Daar zit wat in, maar anderzijds kan ook de stelling verdedigd worden dat beiden (Tea party en OWS) zich zorgen maken over de toestand van hun land. En dat links of rechts in feite 'oude' begrippen zijn om dit ongenoegen weg te zetten. Een etiket plakken (links of rechts) lost de problemen die beiden aansnijden niet op.

Rachel Schragis
Op zaterdag 5 november werd een interview geplaatst met de 25-jarige Rachel Schragis. How do you illustrate corruption? Een kunstenares die zogenaamde flow-charts maakt. Een Nederlands woord daarvoor is stroomdiagram, maar dat pakt niet de lading. Het is meer een soort mindmapping. Verzamel bij elkaar horende woorden en zinnen en probeer die dusdanig te ordenen waardoor er inzicht ontstaat. Dat heeft zij gedaan door deel te nemen aan het debat op Wall Street. Ze heeft goed geluisterd en geprobeerd korte én krachtige statements te verzamelen. En die zinnen vervolgens onder te brengen in ....

Een kunstwerk
Want dat is wat is ontstaan. Een echt kunstwerk. Dat wellicht later als zodanig zal worden neergezet en herinnerd. Vergelijkbaar met een andere jonge Amerikaan (Shepard Fairey) die in de aanloop van de presidentsverkiezingen van 2008 (Obama) hét affiche maakte waarin alles samenkwam: hope. Feitelijk snakten velen daar toen ook al naar: hoop, vertrouwen, een verlangen naar een andere, betere toekomst.

Let these facts be known
Deze zin staat centraal. Laat iedereen kennis nemen van deze feiten. Feiten over de stand van zaken in Amerika. Feiten waardoor de bezetters van Wall Street werden getriggerd om over te gaan tot hun bezettingsacties. Deze flow-chart kan iedereen bekijken middels zoom.it. Dat is een website waar je in kunt zoomen op een grote afbeelding. Dat is in dit geval zeker het geval. Maar het blijft lastig om alle teksten en grievances te kunnen nalezen. Je krijgt er een stijve nek van. Om maar iets te noemen.

Alle teksten van de flow-chart
Rachel Schragis heeft alle hoeken en gaten van haar rechthoekige vel papier gebruikt. En daarop in een helder handschrift de teksten met een zwarte stift geschreven. Globaal zijn er vijf plekken waar je oog in eerste instantie naar toe dwalen: boven, onder, links, rechts en in het midden. In het midden staat de meeste informatie én die wordt via internet alleen zichtbaar door in te zoomen. Aan de zijkanten staan de 'rand'-voorwaarden en in het hart de kern van de zaak. De tekst als poster uitprinten is mogelijk, maar het is wel een grote poster, nl. 65 x 65 cm. Klik hier om te kunnen inzoomen op haar werk


Organisch
Dat woord komt op als je het geheel in eerste instantie bekijkt. Zonder al te veel te lezen. Haar kunstwerk is gemaakt door een mens. Niet door een tekenprogramma. Alhoewel je tegenwoordig een handschrift kunt omzetten naar een computer die daar vervolgens drukletters van maakt. Anyway, het voelt als een mooi, strak handschrift aan. Hoeveel versies er aan haar eindproduct ten grondslag ligt is niet zichtbaar.

Complex
Dat woord komt als tweede op. De onderwerpen die door de bezetters van Wall Street en anderen op openbare plekken binnen en buiten Amerika worden bediscussieerd zijn (a) veelomvattend, (b) moeilijk en (c) (en vooral dat) ze hangen allemaal met elkaar samen. Hebben invloed op elkaar. Er is niet één oplossing, want elke keer als je aan een radertje draait dan heeft dan gewild (maar vaker ongewild) effect op de rest van de machinerie die samenleving heet.

This is a living document
Deze zin staat ergens in het midden. Het slaat op de stijl van het werk en op het feit dat haar werk een momentopname is. Dat het debat op Wall Street en elders doorgaat en er toe zal (moeten) leiden dat haar flow-chart aangepast zal moeten worden. Het is zeer de vraag of ze dat gaat doen. Haar flow-chart kun je beter zien als een gestold stukje geschiedenis. Op de website waarnaar ze verwijst staan anderen meningen. Updates at: nygca.net/resources/declaration

The declaration of the occupation of NYC
Deze zin staat prominent aan de rechterzijde. Gevolgd door een blokje met daarin de tekst: As agreed upon by the general assembly of NYC on september 21st 2011 drafted by the call to action work group.

Centraal staat LET THESE FACTS BE KNOWN
Met daaromheen zes grote wolkjes met de kern-grievances:
Too much $ in too few hands
Straight up corruption
Over consolidation of power
Consolidation of information without accountability
Ecological irresponsibility
Disregard for human dignity

Aan de vier buitenzijdes staan de volgende teksten:

Bovenaan
Let's acknowledge the reality: the future of the human race requires the cooperation of its members Our increasingly interconnected world obscures the underlying truth that ALL OUR GRIEVANCES ARE CONNECTED

Onderaan
These grievances are not all inclusive: however you have been wronged by the corporate forces of the world, OCCUPY WALL STREET strives to be your alley

They, the corporations, place profit over people, self interest over justice, and oppression over equality. They run over governments.

LET US NOT BE WEIGHED DOWN BY THE COMPLEXITY OF OUR SITUATION, BUT UNITED BY ITS SINGULARITY AS WE RE-ESTABLISH A SYSTEM THAT PROTECTS OUR RIGHTS

Links
DO YOU SEE YOUR GRIEVANCES there or do you see them missing? If so Occupy Wall st. wants, needs, and welcomes you!

Here are some ways to get involved. Find one that works for You.

Go to Zucotti park or your local occupation site - Witness a general assembly (at Zucotti park they're every day at 7PM) - Visit the info desk - Go to a working group meeting, visit NYC Ga.net to find out where & when - Ask anyone what they're

doing there - Make a sign and hold it up Bring food to share Pick up trash around the site and in your neighborhood Identify which part of this chart troubles you the most, find an organisation that works on this problem,

Contact them and see how you can help find good words to say how Occupy Wall Street is related to the big ideas that are important to you and your community talk about this with your family, friends and coworkers - Impart the

significance to children Refer to Occupy Wall Street as "We" rather than "They" Consider yourself a critical participant rather than a sceptic Read news about Occupy Wall Street. Share what you agree with on Facebook -

Go to a march about an issue that directly affects you, or one that doesn't in solidarity - seek out worker cooperatives or small bussinesses where you can shop to keep your money local

Move your savings (or some of them) from a bank to a credit union - Find a timebank in your area to swap your services for the services you need - Invite a friend along

Learn more at occupywallst.org or occupytogether.org - For info about this drawing e-mail flowchart@gMail.com - Engage your community in any way you believe forges a more just world!

Rechts
The declaration of the occupation of NYCAs agreed upon by the general assembly of NYC on september 21st 2011 drafted by the call to action work group.

LET THESE FACTS BE KNOWN
In het hart van de flow-chart staan de zes key grievances en daaromheen in een veel kleiner lettertype uiteenlopende (kleinere) constateringen. het gaat altijd om THEY

Too much $ in too few hands
Straight up corruption
Over consolidation of power
Consolidation of information without accountability
Ecological irresponsibility (onverantwoordelijkheid)
Disregard (minachting) for human dignity


Rondom het centrum (LET THESE FACTS BE KNOWN) staan verschillende uitspraken over 'they', die van alles gedaan of nagelaten hebben.
They have sold our privacy as commodity ('een artikel')

They have donated large sums of money to politicians and public institutions who are responsible for regulating them

They determine economic policy despite the catastrophic failures their polices have produced

They have influenced the courts (rechtbanken) to achieve the same rights as people with none of the culpability  (misdadigheid, schuldigheid) or responsibility

They have held students hostage (gegijzeld) with tens of thousands of dollars of debth on education, which itself is a human right

They control the media and use it to misinform and manipulate the pubic

They have passed laws allowing government to be controlled by banks (including the FED) and corporate interest, which wrests control from the people 

They continue to create weapons of mass destruction

They have purposedly covered up oil spills, accidents, faulty bookkeeping and inactive ingredients in pursuit of profit

They contine to block alternative forms of energy to keep us dependent on oil

They have profited off the cruel treatment of countless animals, and they have actually hidden these practices

They have poisoned the food supply through irresponsible practices and underminded the farming system through monopolization

They have squanderd (verspillen) our public treasure over half of federal discretionary spending, into the military and security state, while waging (voeren) immoral and illegal wars opposed by the people of the USA and the world.

They have wasted trillions of $ on these wars, much of it spent on contracts outsourced to private mercinary cops (huursoldaten), directly affiliated (verbonden) with members of government

They continue to block generic forms of medicine that could save peoples lives in order to protect investments that have already turned a substantial profit

They perpetuate (bestendigen) inequality and discrimination in the workplace based on age, the color of one's skin, sex, gender identity, and sexual orientation

They have consistently outsourced labor and used that outsourcing as leverage (hefboom, middel) to cut worker's healthcare and pay

They have accepted private contracts to enslave and murder prisoners, often without due (verplicht) process

They have perpetuated colonialism abroad, maintaining a military presence in dozens of countries, hijacking the economy of dozens more

They have continuously sought to strip employees of the right to negotiate for better pay and safer working conditions

They have taken bailouts from tax payers with impunity (straffeloosheid) and continue to give executives exorbitant bonusses

They have deliberately declined to recall faulty products that endanger lives

They have taken our houses through illegal foreclosure (beslag leggen op onroerend goed) process, despite not having the original mortgage (hypotheek)

They have spent millions of dollars on legal teams that look for ways to get them cut of contracts in regard to health insurrance

They have colluded (samenspannen) with governments and companies in torture (marteling) and murder in direct contradiction with the Geneva convention

SLOT
This is a living document! Updates at: nycga.net/resources/declaration

LOSSE FLARDEN - UITROEPEN
Rondom de grote en kleinere grievances staan her en der losse opmerkingen. Die door lijntjes verbonden zijn met die grote en kleinere 'wolkjes'

Housing is not a legal right yet
Colonialism is a history of oppression of people of color

In America those in prison are overwhelmingly, disproportionally(wanverhouding)  people of color America is built on exploitation (uitbuiting)

It's crazy we'd even call O.W.S. an occupation, when Wall str. is itself an occupied indigenous(inheems)  land

Mental health is health

If we didn't spend so much $ on war

Claiming that we need industrial agriculture (landbouw) to feed everyone

Contributing to global warmth So we can't protest, object, sue of share them Facilitate one anthem reinforcing (versterken) stereotypes

and project friendly brand (merken) images so we'll keep trusting them

De TWEEDE RING - nog meer losse opmerkingen

Profiting off of suffering
Shock doctrine
Income disparity (ongelijkheid) (This is inherently a problem)
Too much deregulation (And some is legal, but questionably (twijfelachtig, verdacht) ethical, too say the least) (Using crisis to put through economic deregulation)
Greed (hebzucht)
Racism (In America those in prison are overwhelmingly, disproportionally people of color) (Colonialism is a history of oppression of people of color)
Negligence (verwaarlozing) toward the poor and the working class
Disregard (veronactzaming) for health and safety (mental health is health)
False scarcity (tekort,schaarste) (popularizing a myth that there's not enough when the issue is really about fair distribution) (claiming that we need industrial agriculture to feed everyone)
Suppression of dissent (verschil van mening) (environmental concern is widely portrayed as sentimental , frivolous or unrealistic)
Keeping the majority complacent (zelfvoldaan) (so we can't protest, object, sue or shame them)
Lack of transparency
Vested (onvoorwaardelijk) interest in maintaining status quo (an unsustainable state)
Protecting rights of institutions over people (such as companies) (such as banks)
 Unjust enrichment

Losse kreten aan en in de buitenrand
enables the top 1% of Americans own more than half of the assets

this is inherently a problem using crisis to push through economic derugalation and some is legal, but questionably ethical too say the least because: some wealth accumulation is legal and legit, but some definitely not

can we all agree these are both fundamentally wrong

possessive investment in whiteness

also called: human rights basic decency (fatsoen)

humans are not a seperate thing from nature, so at their core (hart, kern) these are the same statement

ecological damage is hugely dangerous to our health popularizing a myth that there's not enough when the issue is really about distribution

environmental concern is widely portrayed as sentimentaly frivolous or unrealistic

irresponsible (onverantwoordelijk) use of info = irresponsible use of resources

information is, of course, a great thing, but needs to be widely accesible and overseen to ensure (verzekeren)  it's used in the public interest

an unsustainable (duurzame) state in which they have wealth and power

information = knowledge and we all know knowledge = power

Manipuleren van de werkelijkheid
Iedere tekstschrijver weet dat het er toe doet op welke plek in een artikel je een bepaald woord of zin zet. Zo is het niet toevallig dat een bibliothecaris de regels Information = knowledge and we all know knowledge = power als laatste op deze plek neerzet. Dat had ook iets anders kunnen zijn, maar deze constatering (dat informatie tot kennis kan leiden en kennis macht geeft) is een mooie. Temeer daar uit alle verslagen over de OWS-en melding werd gemaakt van de oprichting van bibliotheken.

De bezetters realiseren zich dat het belangrijk is je te informeren over zaken die zich in de wereld afspelen. Ze onderschrijven zonder enige twijfel de titel en inhoud van een (minder bekend) liedje van Rodney Crowell: Ignorance is the enemy. Onwetendheid is de vijand. Onze vijand. En moet bestreden worden. Door (bijvoorbeeld) te (gaan) lezen. Je te oriënteren op onze complexe samenleving en op basis daarvan een (meer) gefundeerd standpunt te kunnen innemen. Uiteraard zitten hier mitsen en maren aan.

Raoul Heertje
Een belangrijk mits is o.a. de recente opmerking van stand-up comedian Raoul Heertje dat elk mens geneigd is om uit de kolossale hoop informatie op zoek te gaan naar die feiten (die brokjes informatie) die passen bij de 'eigen' visie, kijk op de wereld. Of, om in zijn woorden te blijven, het er niet toe doet of je een of vier kranten per dag leest. Iemand die vier kranten leest loopt tegen meer feit aan die zijn gelijk onderstrepen als iemand die dat niet doet. Maar blijft desondanks vasthouden aan zijn of haar wereldbeeld, alleen heb je met 4 kranten per dag meer munitie om je gelijk te kunnen staven. Lees Markl Rutte is lesbisch

Meer lezen?
Maar genoeg hierover. Evident is en blijft dat het er wel degelijk toe doet om je breed te informeren. En - helaas - over de onderwerpen die door 'de bezetters' worden aangesneden (en verbeeldt door Rachel Schragis) is ontzettend veel geschreven. En er zal nog veel meer op ons af komen. Klik hier voor een literatuuropgave (die niet volledig is en relatief veel titels bevat over hersenonderzoek).

Twee titels
Tony Judt. Het land is moe
Op zijn sterfbed waarschuwde hij 'ons allen' om als maatschappij niet terug te vallen naar 19e-eeuwse toestanden met een grote arme onderlaag en een kleine, superrijke bovenlaag.
Dominique Moïsi. De geopolitiek van emotie : hoe culturen van angst, vernedering en hoop de wereld veranderen
Een Frans intellectueel en sociaal-geograaf die in 2009 de wereld in drie groepen opsplitste. Samenlevingen die geregeerd worden door vernedering (de Arabische wereld), hoop (o.a. China, Brazilië) en angst (het Westen). Bijna drie jaar later zit er beweging in. In sommige Arabische landen flakkert de hoop op. En in de angstige Verenigde Staten veren de Occupiers langs vernedering door naar hoop.

Moraal: een (Openbare) Bibliotheek
Alhoewel de libraries van de Occupiers ongetwijfeld aan elkaar hangen van knulligheid en goedbedoelde bedoelingen is het feit dat juist zij een bibliotheek op hun bezette pleinen hadden een teken aan de wand. Onze wereld is complex. Het volstaat niet om  louter af te gaan op one liners, korte quotes in talkshows, tweets, Metro of Spits en andere ongein. Leuk, voor even. Maar for the real thing moet je langere teksten (gaan) lezen. Daarbij is een bibliotheek nog steeds van belang zijn. Niet alle informatie is (gelukkig) legaal of illegaal digitaal verkrijgbaar. En boekhandels zijn meer en meer verworden tot plekken waar 'de waan van de dag' in de kasten staat. Of besteld kan worden. Maar veel teksten - die nu nog relevant zijn - staan nog steeds in (goede) Openbare Bibliotheken. Of kunnen via hen aangevraagd worden bij andere bibliotheken.

Eén ding kunnen ze helaas niet meeleveren: de tijd om ze te lezen.
Dat kost tijd en moeite. Lappen tekst. Die inzicht kunnen bieden in onze complexe samenleving en tijd. Zoals het kunstwerk van Rachel Schragis.

Coen Simon. Pleidooi voor oppervlakkigheid

Coen Simon (1972) is een jonge filosoof die dit jaar is doorgebroken naar een in filosofie geïnteresseerd publiek. Medio 2011 stond hij met drie titels in de filosofie boeken toptien van het Filosofie Magazine. Tijdens zijn lezing op zondag 20 november 2011 staat zijn laatst verschenen boek (En toen wisten we alles : een pleidooi voor oppervlakkigheid) centraal. Een boek dat wonderwel aansluit op de vraag Who's in control?

Zondag 20 november 2011
Op deze zondagmiddag verzorgt hij in Oss in de Groene Engel de derde lezing in de reeks Who's in control? De ondertitel van zijn verhaal is Pleidooi voor oppervlakkigheid

Niet te druk maken
In zijn laatste boek formuleert hij als 'antwoord' dat we ons als (modern) mens niet al te druk moeten maken. Dat we de illusie dat we altijd en overal controle op alles kunnen hebben en houden moeten laten varen. Hij bepleit een levenshouding die gekenmerkt wordt door oppervlakkigheid. Het heeft weinig zin om met de illusie door het leven te gaan dat je altijd en overal alles over moet weten (voordat je een beslissing kunt nemen); dat je altijd en overal controle wilt hebben of houden. Forget it. Zegt hij. Laat het gaan. In de meeste gevallen verloopt je leven wel zo prettig als je ietwat oppervlakkig door het leven heenrolt. De ondertitel van zijn lezing is derhalve: Pleidooi voor oppervlakkigheid

Stumble on

Deze levenshouding past perfect bij de inhoud van een liedje van de Engelse gitarist/singer-songwriter Richard Thompson. Op zijn in 2010 verschenen (dubbel)cd Dream attic staat het liedje Stumble on. Een liefdesliedje met een boodschap. Een levensmoraal die aansluit bij het gedachtengoed van Coen Simon en een (mogelijk) antwoord zou kunnen zijn op de vraag Who's in control? Stumble on heeft meerdere betekenissen. Denk aan: aanklooien, voortstrompelen, voortstommelen.

Enkele regels uit Stumble on:
No easy way to say, it's over now

And I don't want to end it anyhow

We knew this time would come before too long

Love, how will I learn to stumble on?

We stole a few short moments out of time

Just long enough for a little light to shine

Now the door swings closed, the dark has come

Love, how will I learn to stumble on?

Stumble on, stumble on, stumble on (en dan - natuurlijk - een gitaarsolo)

Literatuuropgave

En toen wisten we alles : pleidooi voor oppervlakkigheid (Ambo, 2011 179 pagina's)

Waarom we onszelf zoeken maar niet vinden : zelfhulp voor denkers, tobbers en narcisten (Prometheus, 2009 75 pagina's)

Zo begint iedere ziener : een filosofische ontdekking van de wereld (Prometheus, 2010 205 pagina's)

Meer informatie

Klik hier voor de website van Coen Simon

Klik hier voor een aflevering van Boeken (Wim Brands in gesprek met Coen Simon op een zondag in maart 2011) Aanrader!

Klik hier voor een interview met Coen Simon in Trouw (mei 2011)

Klik hier voor een ander artikel over kennis en onwetendheid

Klik hier voor uitspraken van Coen Simon over het belang van lezen

Gesprek met Rob Zwetsloot over de oppervlakkigheid

Informatie over de lezing

De lezing wordt gehouden in de Groene Engel, Kruisstraat 15 5341 HA te Oss

Zondag 20 november 2011 van 14.00-16.00 uur

Kaarten kosten €7,-- per stuk. Bibliotheekleden betalen €5,--

Klik hier om online kaartjes te kopen.

Coen Simon's Oppervlakkigheid

Het pleidooi voor oppervlakkigheid van Coen Simon staat ogenschijnlijk haaks op gedachten van Frank Achterhuis, Louise Fresco of Nicholas Carr. Haaks is het verkeerde woord; Coen Simon belicht een andere zijde van 'de medaille'. Klik hier voor een ander (langer) artikel over het échte leven.

Citaten
Uit het eerste hoofdstuk (En toen moesten we ineens alles zelf doen) een citaat dat de teneur van het boek aardig weergeeft:

"De oplossing voor deze apathie wordt vaak gezocht in verdieping, meer kennis. Maar deze hedendaagse Bildung zal niets opleveren, vooral doordat verdieping alleen weggelegd blijft voor een kleine intellectuele minderheid. Een minderheid die in de toekomst zelfs alleen maar kleiner wordt door de snelheid van de wetenschappelijke ontwikkelingen en de exponentiële groei van de toepassingen ervan. Wetenschap, ooit geboren uit nood en nieuwsgierigheid, heeft zich door de geschiedenis heen ontwikkeld tot een autonome discipline, die ons niet alleen als middel ten dienste staat, maar ook een doel op zichzelf is geworden. () En ook de kleine minderheid die het wel allemaal kan volgen, zal nooit over voldoende wetenschappelijke kennis beschikken om er zich in het leven door te laten leiden". ()

"Het leven van een mens bestaat voor een groter deel uit niet-weten dan uit weten. Het deel dat binnen zijn horizon valt, zal altijd kleiner zijn dat wat er buiten valt". (pagina 17-18)

Een boek lezen
"Niet dat het niet leuk zou mogen zijn, een boek lezen, maar het is wel heel jammer dat we de roman of het verhaal nauwelijks nog serieus nemen als een bron van wijsheid voor het leven" (pagina 26)

Waarheid

"Waarheid is in de eerste plaats een ervaring" (pagina 34)

Kunst

"Gelukkig beschikt de mens over cultuur, die schat van oppervlakkigheden die hem in staat stelt voor al het ongrijpbare van het leven iets tastbaars in de plaats te stellen" (pagina 53)

Townes van Zandt (1944-1997)

De redactie van het katern Letter & geest van dagblad Trouw heeft in de zomer van 2011 acht auteurs gevraagd één ding uit hun persoonlijk bezit aan te wijzen dat hun leven weerspiegelt. De bijdrage van Coen Simon werd op zaterdag 6 augustus gepubliceerd. Hij heeft een 'typisch' Coen Simon-'verhaal' geschreven. Een verhaal waarin zijn gitaar centraal staat. Het geluid dat hij uit de gitaar haalt, doet me denken aan de pentekeningen van Rembrandt. En een ander citaat: Het is een voorwerp dat me toegang verschaft tot een andere wereld, meer dan mijn zwembril, mijn racefiets en mijn hardloopschoenen.

Dit artikel zal ongetwijfeld nog eens in een nieuwe bundel worden opgenomen. Al dan niet bewerkt en/of aangevuld. Coen Simon haalt vaak (al dan niet geromantiseerde) elementen uit zijn leven aan om een 'punt' te maken. Daardoor leer je hem kennen. Uit zijn drie tot nu toe verschenen boeken heeft de lezer (ook) al op kunnen maken dat muziek veel voor hem betekent. Hij strooit met namen en verwijst naar titels van liedjes enzovoorts. In Zo begint iedere ziener komt zelfs het hoofdstuk Everything's a dollar in this box (alles in deze voor een eurotje!) voor (uit Tom Waits' Soldier's things op de cd Swordfishtrombones uit 1983).

In zijn verhaal over zijn gitaar noemt hij op zeker moment zijn ontzag voor het werk van Townes van Zandt. En in dezelfde zin Bob Dylan en the Carter family.

Dat zie je niet al te vaak. Dat een jongeman van in de dertig zo openlijk eer betoont aan de grootsten. En in hetzelfde stuk een link legt (terecht!) naar de klassieke muziek: (J.S.) Bach en Glenn Gould.

Al speelde ik met veel plezier in allerlei bandjes ook de elektrische gitaar, en leerde ik na mijn studie de accordeon bespelen, het meest treft me nog altijd het geluid van fingerpicking, van de jonge Dylan, van de Carter family, en vooral van Townes van Zandt - deze nummers zijn de Bach partita's van de country en Van Zandt is de Glenn Gould onder de uitvoerders. Het geluid dat hij uit de gitaar haalt, doet me denken aan de pentekeningen van Rembrandt waarbij een minimum aan vloeiende lijnen en welgemikte krassen zorgen voor het ontstaan van een schitterende voorstelling, zonder dat je de materialiteit van het papier en de inkt uit het oog verliest. Een kunst die zich bevindt op de grens van het medium en de voorstelling. De magische overgang van het materiële middel naar de geestelijke voorstelling.

In relatie tot de oppervlakkigheid die Coen Simon zegt na te streven (na te leven) past op deze plek een citaat. Uit een van de mooiste liedjes van Townes van Zandt. Een liedje dat oorspronkelijk verscheen op de cd Delta momma blues (1971). Daar is het een 'aardig' liedje maar op de in 1977 verschenen liveplaat Live at the Old Quarter, Houston Texas staat de mooiste versie van The tower song.

De kernregels zijn:
You built your tower strong and tall

Can't you see, it's got to fall some someday

De live versie uit 1973 is de mooiste. Niet alleen door het liedje zelf, met die prachtige poëtsche tekst en de reikwijdte van het inzicht van Townes in het menselijk reilen en zeilen, maar vooral door de aankondiging. Hij vertelt daarin - zoals bij hem vaak gebeurde - een flauwe mop over twee dronkaards die elkaar buiten de bar treffen. Nadat die mop is verteld gaat hij verder en mompelt iets in de trant van (spiekend op zijn setlist) Wat moet ik nu spelen? Oh ja, a nice little song.

Als er ooit een understatement is uitgesproken door een artiest dan is het hier. Op dat moment. Het is een hoogtepunt in het oeuvre van Townes van Zandt en is een perfecte illustratie van hetgeen Coen Simon met zijn 'oppervlakkig' leven wil zeggen en uitdrukken. "Maak je niet te druk". Realiseer je jezelf dat je (soms) goed bezig bent, maar klop het niet té veel op. Maak het niet groter dan het is. A nice little song.

Klik hier voor een ander artikel over Townes van Zandt. En een liedje (met dezelfde laconieke houding -> Black crow blues uit 1966 (!)

10 geboden

Mozes en de 10 geboden
Mozes bracht zijn volk de tien geboden. Na te lezen in het boek Exodus, het tweede boek uit de Hebreeuwse Bijbel. Het verhaalt over de uittocht van het Israëlitische volk uit Egypte naar het Beloofde land.

Op vrijdagavond 28 oktober 2011 werden in NRC Handelsblad tien andere geboden naar voren gehaald. Zonder enige twijfel zullen die de komende weken op verschillende andere plekken ook worden aangestipt. En zal de auteur toevallig 'langskomen'. 

Een moderne Mozes
Dé Mozes van 2011 is dit keer geen profeet. René Kahn is een Nederlands psychiater die veel onderzoek heeft gedaan naar psychiatrische (hersen)aandoeningen. Hij heeft twee boeken voor een algemeen publiek geschreven. Onze hersenen : over de smalle grens tussen normaal en abnormaal uit 2006 en dit jaar De appel en de boom : waarom ben je wie je bent? Is dat aanleg of opvoeding?

Op verzoek van zijn dochter heeft hij opgeschreven wat goed en slecht is voor een menselijk brein. Hij formuleert dit in een aloude vorm: tien geboden.

Who's in control?
Naarmate de wetenschap meer inzicht krijgt in de manier waarop onze hersenen functioneren neemt ook als het ware de vraag toe of het mogelijk is die hersenen te 'bewerken', verbeteren, aan te passen. Met veel slagen om de arm noemt René kahn een tiental punten waaraan 'gewerkt' kan worden. Hij belooft in Tien geboden voor het brein (Balans, 64 pagina's) echter niet dat het navolgen van zijn geboden linea recta leidt tot een 'beter' brein. Maar hij maakt wel aannemelijk dat het niet verkeerd is om te proberen deze geboden na te leven. Hij heeft ook humor want aan het laatste gebod (Kies uw ouders met zorg) valt (helaas) niets te veranderen. Je hebt als kind niets te kiezen, noch heeft het zin om je ouders te 'verbeteren' om je eigen brein 'vooruit' te helpen.

De tien geboden
1. Studeer
2. Slaap
3. Maak muziek
4. Stress niet
5. Maak vrienden
6. Geniet aanzien
7. Drink niet
8. Zweet
9. Speel

10. Kies uw ouders met zorg


Relatie met een Openbare Bibliotheek (en andere culturele instellingen)
Evident gaat die op voor gebod 1 (Studeer) en 3 (Maak muziek). Iedereen die studeert heeft vroeger of later behoefte aan een boek. En een bibliotheek kan u van dienst zijn als u een instrument bespeelt.

Maar een Openbare Bibliotheek kan u ook van dienst zijn als het gaat om gebod 4 (Stress niet), 5 (Maak vrienden), 6 (Geniet aanzien) en 9 (Speel).

Stress niet: 'met een boekje in een hoekje' is een manier om te ontspannen, ontstressen

Maak vrienden: door romans te lezen leert u veel nieuwe vrienden kennen en bent u in wezen ook aan het 'spelen'. Spelen in de zin dat u er al lezend probeert achter te komen hoe het plot in elkaar zit, hoe relaties in elkaar steken en wat de auteur eigenlijk met zijn verhaal wil zeggen.

Geniet aanzien: dat kan natuurlijk van alles zijn, maar een belezen man of vrouw heeft ondanks alles (nog) steeds enig aanzien. Alhoewel de populistisch wind van vandaag de dag sceptisch staat tegenover de 'adel van de geest'

Het parkeerprobleem en de bibliotheek
Regelmatig krijgen we de opmerking dat er zo weinig parkeerplaatsen zijn bij de bibliotheek. Ook dat probleem 'lost' René Kahn op. Met gebod 8 (Zweet) wil hij zeggen dat u vaker de fiets moet pakken. De auto laten staan en een stukje gaan wandelen.

Andere titels# - De tien geboden en de zeven hoofdzonden : nieuwe verhalen over een eeuwenoud thema (samenstelling Bas Heijne, 2007)
# - De tien geboden : nieuwe verhalen (samenstelling Bas Heijne, 1993)
# - The ten commandments (regisseur Cecil B. DeMille) (dvd) (1956)
Eugen Drewermann. De tien geboden : tussen opdracht en wijsheid - gesprekken met Richard Schneider (2007)
Lisette THooft. Tien geboden voor innerlijke rust : onthaasten en ontspannen in een samenleving met te weinig tijd (2003)
Lois Rock. Tien geboden voor kinderen (1999)
Fernando Savater. De tien geboden : handleiding voor de 21ste eeuw (2006)
Arjan Visser. De tien geboden (2011)

Een boek kopen en zelfbeheersing

Roel Visser, de fotograaf
In een vergadering kwam op een mooie donderdag in oktober de naam Roel Visser 'voorbij'. Een Nederlandse fotograaf die al ruim twintig jaar lang op zijn manier onze samenleving in beeld probeert te brengen. Een bijzonder deel van onze samenleving.
Het ging over zijn recentste boek, Platter & dikker, net uit. En dat de mensen op die foto's op een bepaalde manier een relatie hebben met het thema Who's in control?

Kopen, is een daad stellen
Maar het kopen van een boek heeft op een andere manier ook met het jaarthema te maken. Een boek kopen is onbedoeld verworden tot een manier om je uit te spreken over wie er in een samenleving 'de baas is'. Wie bepaalt dat iets bestaat; blijft bestaan.

Onze impulsen
Én zegt iets over wie de baas is over onze primaire impulsen. Beiden - de foto's van Roel Visser en het aankopen van een boek - hebben iets te maken met de manier waarop onze samenleving in elkaar zit, hoe we onszelf daartoe verhouden en of we in staat zijn er een 'draai' aan te geven. Who's in control?

Henk Hofland
Het boek van Roel Visser is voor degenen die hem kennen, zijn werk volgen of tegenkomen in (de Nieuwe) Revu, NRC, Parool of HP/De Tijd, niet echt verrassend. Bijzonder is wel dat dit boek een lang essay bevat van (good old) Henk Hofland. Alhoewel iedereen die Henk Hofland 'volgt' niet verrast zal zijn of worden door zijn essay. Her en der heeft hij in zijn columns door de jaren heen verschillende aspecten ál aangekaart. Maar hier legt hij in een consistent verhaal een soort testament neer. Eén lange waarschuwing én verbazing over de samenleving waar we in Nederland (en het Westen) terecht zijn gekomen. Henk Hofland is op een bepaalde manier dé socioloog van ons land.

Iedereen heeft zijn of haar stokpaardjes
Zo ook Roel Visser. Die evenals de Engelse fotograaf Martin Parr een oog heeft voor excentrieke personen. Beiden fotograferen mensen die zich vooral uiterlijk van anderen onderscheiden. Op (willen) vallen door hun manier van kleden, gedrag en veranderingen die ze aan hun lichaam aanbrengen (sieraden, piercings, tatoeages). Mensen die platter en dikker zijn.

Hij is redelijk trouw aan zichzelf. Bekijk zijn fotoboeken De jaren negentig (1992), Hier in Holland (2000) en Platter & dikker (2011). Of blader door zijn foto-albums op zijn website.

Een boek kopen
Dus na afloop van de vergadering naar de boekhandel. In Veghel. Naar Bek. Een prima winkel. Veghel mag er trots op zijn. Helaas was het boek niet op voorraad. Dat kan. Jaarlijks verschijnen té veel (circa 13 duizend) boeken. Die een boekhandel in een klein provincieplaatsje niet allemaal op voorraad kan nemen of hebben. De mevrouw van de winkel bemerkte dat de potentiële klant de winkel ging verlaten en begon uit te leggen dat het bewuste boek óók bij hen besteld kon worden. Dat er geen extra kosten aan verbonden waren. En dat het morgen al bezorgd zou worden.

Die woorden kwamen ietwat moedeloos uit haar mond. Ze had al te vaak meegemaakt dat in voorkomende gevallen die potentiële klant naar huis ging en via bol.com het boek ging bestellen.

Leven en laten leven
Dit keer slaagde ze. Het kostte nog wel enige moeite om het boek te bestellen, maar enkele minuten later was het gepiept, betaald en kon ze opgelucht ademhalen. Ze had een klant behouden. Die op zijn manier bijdraagt aan het overeind houden van haar toko. Dat valt tegenwoordig niet mee, want ze moet een pand onderhouden, personeel en voorraad. Ze zit niet op een goedkoop (shabby) industrieterrein. Heeft Onvoldoende marketingpower. Exposure.

Zij moet als kleine zelfstandige opboksen tegen een moloch als bol.com. Die veel Veghelnaren en Nederlanders inmiddels gebruiken. Die zich niet (willen) realiseren dat ze daarmee hun lokale boekhandel direct ondermijnen. Ze leveren de marge die op alle boeken zit bij een anoniem bedrijf in en niet bij een (aardige?) familie Bek in Veghel. Die door er te te zijn écht bijdraagt aan het leefklimaat in Veghel. Klik hier voor een artikel over parasitair gedrag.

Occupy Wall Street speelt zich op veel meer terreinen af! Heeft vele dimensies.

Terughoudendheid, zelfbeheersing
Het kopen van een boek. Of een cd. Een paar schoenen. Het aankopen van een nieuw product is de laatste jaren veranderd. In die zin dat de meeste mensen de eigenschap van 'uitgestelde behoeftenbevrediging' zijn verloren. Althans, die eigenschap is afgezwakt. Ik zie vanavond bij DWDD (toevallig?) dat er een nieuwe film, boek of musical is. En ik móet meteen overgaan tot aankoop. Ik wil het méteen hebben. Daar spelen de bol.coms van de samenleving natuurlijk perfect op in. Kunnen dat ook als geen ander. Vanavond besteld voor tien uur en morgen al in huis. "Wat een perfecte wereld!" En die bezorgers hebben toch maar mooi (dankzij mij) een (onder)betaalde baan!

Ik ben toch maar mooi in control!
Nietwaar. Met ebooks kan het straks nog sneller. Of digitale muziek. Legaal of illegaal. Doet er niet toe. Ik wil het nu. Heb er toch recht op. Kan het betalen. Waarom nog wachten? Ik heb geen tijd om enkele dagen te wachten. Om bij een lokale winkel binnen te lopen. En enkele dagen wachten als het onverwacht niet op voorraad is.

Ouderwets denken?
Wellicht. Maar dit gedrag ondermijnt in zeer snel tempo onze lokale winkelgemeenschappen. Onze binnensteden. Doordat we als individu elk op onze eigen manier dit gedrag vertonen (we zijn tóch uniek) bevorderen we de afbraak van onze centra. Op een bepaalde manier lijkt dit gedrag op het uiterlijk vertoon van de 'slachtoffers' die Parr en Visser in beeld brengen. Gebrek aan zelfbeheersing. Terughoudendheid. Een van de zeven deugden is temperantia (gematigdheid, matigheid, zelfbeheersing).

Terugblik op lezing Jos Verveen
Op zondag 16 oktober 2011 hield ex-organisatie-adviseur Jos Verveen in De Linck in Oss zijn lezing in de reeks Who's in control? Centraal stond zijn in april van dit jaar verschenen boek Bullsh!t management. Waarin hij betoogt dat onze samenleving vergeven is van de managers en de 'technieken' die ze op hun medewerkers loslaten. Technieken die het werkplezier en rendement van het werk (dat door vakmensen gedaan moet worden) ondermijnt. Kappen ermee, is zijn boodschap. Maar dat zal niet meevallen. Managers en management zijn alom aanwezig en je moet van goede huize komen om als leidinggevende niet in die val te trappen. Tijdens de discussie kwamen de begrippen integriteit en zelfbeheersing voorbij. Leidinggevenden moeten integer zijn. In de zin dat ze in hun doen en laten niet (direct) gaan voor hun eigen belangen (zeg maar de bonusmentaliteit).

Je hoeft niet alles toe te passen
Jos Verveen vond dat managers werk zouden moeten maken van het begrip zelfbeheersing. Je hoeft als manager niet door te slaan op het 'managementpad'. Niet alle tips en trucs uit de management-'doos' hoef je op je medewerkers los te laten. Toon zelfbeheersing en begrijp dat het bedrijf waaraan je leiding geeft feitelijk niet om jou ('de manager') draait maar om de medewerkers die het werk moeten verzetten. Stel je dienend op. Ben voorwaardenscheppend bezig. Functioneer op de achtergrond en treed alleen naar voren als het functioneel is.

Zelfbeheersing
De foto's van Roel Visser en Martin Parr brengen mensen in beeld die met dat begrip - zelfbeheersing - niet zo veel hebben. Sterker, ze vertonen gedrag dat daar haaks op staat. Roel Visser en Martin Parr hebben een schrijvende evenknie, Theodore Dalrymple. Een Engelse psychiater die de laatste jaren dezelfde groep heeft beschreven. Mensen die niet langer geremd worden door sociale conventies. Die zich niks van anderen aantrekken. Hun eigen plan trekken. Het fuck-you gebaar letterlijk en figuurlijk maken. Mensen aan de onderkant van de samenleving. Én aan de vermeende bovenkant. Die impliciet tegen de meerderheid van de samenleving - die (nog) wel over enige zelfbeheersing beschikt - zeggen dat zij dood kunnen vallen. Dat ze doen wat ze doen. Omdat het nu eenmaal kan. Niet verboden is. Zij zich niets van die sociale conventies aantrekken.

Uitlokken, faciliteren, scoren
Dit proces van afnemende zelfbeheersing wordt - en dat beschrijft Hofland op een meesterlijke manier in zijn essay - door grote bedrijven gestimuleerd. Uitgelokt. Gefaciliteerd. Ogenschijnlijk keurige (hooggeplaatste, want rijke) mensen zitten er achter. Om mensen in compromitterende situaties te brengen. Uitlokken dat ze zich onsterfelijk belachelijk maken. Prima toch! Het scoort. Kijkcijfers. Meer advertenties. Meer winst.

Citaat - een bewustzijnsvernauwing
Begeren in het algemeen veroorzaakt een bewustzijnsvernauwing. Dat wil zeggen, de kritische vermogens worden verzwakt. In voorbije tijden beseften de meeste mensen dat heel veel begerenswaardigs niet binnen hun bereik lag. Want al het genieten moet betaald worden. Iedere consument heeft in principe evenveel recht op al het aanbod, maar niet alle mensen hebben genoeg geld.

Ook daarop heeft het consumentisme al vlug iets gevonden: de creditcard.

(Henk Hofland, pagina 30 Platter & dikker)

Impliciet iets zeggen over Bullsh!t management en onze tijd

De voorzitter van de SER (Socaal-Economische Raad) is een slimme man. Erg slim. Alexander Rinnooy Kan is opgeleid als wiskundige. Gepromoveerd. Hoogleraar geweest. Heeft vele voorname posities bekleed. Is nooit minister geworden. Had best gekund. Wel politiek betrokken (D66). Werd in 2007, 2008 en 2009 uitgeroepen tot de meest invloedrijke man van Nederland. Dat had vooral te maken met het feit dat hij de SER-voorzitter was.


Een literaire liefdesverklaring
Als zo'n man in een nieuwe rubriek in NRC Handelsblad aan het woord gelaten wordt over een boek (Boekdelen) dan is het belangrijk wat hij noemt. En als slimme man noemt hij dan een boek dat hemzelf ongetwijfeld nog steeds aanspreekt maar zegt zijn keuze ook iets over zijn ideeën over 'de wereld' en welke kant die zich op zou moeten (gaan) bewegen.

Jos Verveen
Is een organisatiedeskundige die in het voorjaar van 2011 een kleine bestseller heeft geschreven: Bullsh!t management. Waarin hij zich afzet tegen de 'kaste' van de managers. Die in veel bedrijven, instellingen en organisaties de laatste decennia steeds meer in de plaats gekomen zijn van ...

Johan Fabricius
Alexander Rinnooy Kan zet een boek van deze schrijver in het zonnetje. Noemt het een klassieker. Roept uit dat er weinig boeken uit 1924 zijn die nog steeds gelezen (kunnen) worden. Een jeugdboek. Een historisch verhaal. Een tijdloos onderwerp. Rinnooy Kan haalt uit De scheepsjongens van Bontekoe personages naar voren die op een bepaalde manier nog steeds alom aanwezig zijn.

Persoon A - de leider
"De schipper van de jongens is een geweldige, inspirerende leider. Hij weet precies wat hij wil, aarzelt geen seconde en is een rots in de branding. Hij wordt door zijn mannen op handen gedragen; de scheepsjongens zijn enorm aan hem gehecht. Bontekoe is een voorbeeld van wie we heden ten dage nog veel kunnen leren. Hij schept duidelijkheid en gebruikt zijn formele macht eigenlijk nooit."

Persoon B - de baas
"Fabricius voert ook nog een andere schipper op, Bruinvis, en met hem toont de schrijver heel knap een andere stijl van leiderschap. Bruinvis is ook een goede vakman, maar kan alleen de wind er onder houden met behulp van het recht van de schipper om lijfstraffen uit te delen. Hij waarschuwt dikwijls: 'Denk er om, Juffer Driestreng ligt altijd klaar!' Bontekoe heeft dat helemaal niet nodig. Door zijn wijsheid, ervaring en karakter heeft hij zoveel gezag dat hij geen beroep hoeft te doen op de machtsroute. Waarachtig leiderschap berust op gezag en niet op macht. Het is een van de vele redenen dat dit boek een permanente charme heeft: de stereotypen van Fabricius hebben een tijdloze betekenis."

Persoon C - de koopman
"Fabricius bouwt ook heel treffend iets in over de spanning tussen arbeid en kapitaal. Er is een koopman aan boord, koopman Rol, een vertegenwoordiger van het kapitaal. Er is een zin die mij altijd is bijgebleven, als de koopman een beetje zenuwachtig is: 'Hij wreef zich in de bleke handen.' Dan zie je al direct: dat is geen prettige man. Die bleekheid steekt mooi af bij de zeelieden met hun gebruinde koppen en armen. Er zijn een paar momenten in het verhaal dat die koopman gaat zeuren over het kapitaal dat verloren dreigt te gaan en de te bedienen zakelijke belangen. Bontekoe maakt duidelijk dat dat uiteindelijk niet zijn allereerste zorg en verantwoordelijkheid is. Hij is er voor de behouden aankomst van de bemanningsleden. Dus hij kiest vóór de arbeid en als het niet anders kan, tégen het kapitaal. Zelfs voor die dimensie is in het boek ruimte. Je wordt als jongen op een geheel niet drammerige of dogmatische manier voorbereid op die traditionele sociaal-economische spanning."

De moderne pedanten
Rinnooy Kan kan zich ongetwijfeld (deels) herkennen in het pleidooi van Jos Verveen om het té grote aantal managers met hun managementtechnieken flink terug te brengen. Je hebt leiders en bazen. Managers behoren (vaak) tot de tweede groep. Gelukkig hebben de dames en heren anno geen Juffer Driestreng meer in hun portfolio, maar weten velen angst aan te jagen met hun 360 graden feedback verhalen, POP- en PAPpen, proactieve incencitives of andere mumbo jumbo.

Lulkoek-bingo kan overal in Nederland gespeeld worden.


Rinnooy Kan weet als geen ander dat ons land vergeven is van de Bruinvissen en dat er verdomd weinig Bontekoes zijn. Die weten wat ze willen, zich niet gek laten maken, de weg wijzen, voorleven en zelfs tijdens grote crises niet in paniek vervallen en hun ondergeschikten wijs maar met strenge hand naar de (natuurlijk!) glorieuze toekomst begeleiden.

Ook zegt de SER-voorzitter iets over de keuze die we als samenleving moeten maken. Willen we doorgaan op de neo-liberale weg, terugzwaaien naar ons min of meer verwaarloosde Rijnlandse 'systeem' of gaan we (noodgedwongen) op zoek naar een ander economisch model om te ontsnappen aan alle majeure problemen van onze tijd. Die discussie moet gevoerd worden. Er zijn talloze signalen die daarop wijzen. Who's in een samenleving in control?

Geen drammer
Rinnooy Kan is politiek bewogen. Geen drammer. Is voorzitter geweest van de belangrijkste werkgeversclub van Nederland (VNO). Maakt zich echter grote zorgen over de daad- en slagkracht van Nederland.

Vanuit die optiek geeft hij 'zelfs' in een 'leuke' rubriek een signaal af.

De liefdesverklaring van Alexander Rinnooy Kan is één lange verzuchting. Bontekoe heeft ons land al lang geleden verlaten. De managers en kooplui hebben de 'winkel' overgenomen. En zelfs een Innovatieplatform, waar Rinnooy Kan (natuurlijk ook) deel van uitmaakte, heeft daaraan ook (nog) geen positieve draai kunnen geven.

Een vierde persoon - optimist, doener
"En dan de scheepsjongens zelf. Scheepsjongen Hajo is de vleesgeworden vooruitgang. Hij is van eenvoudige komaf, deugt nergens voor en zijn vadert is overleden. Maar hij gaat naar zee, een kansrijke omgeving waarin je zonder belemmerd te worden door wat mensen al over je weten, je positie opnieuw kunt innemen - jezelf kunt herdefiniëren. Hajo benut die kans en wordt uiteindelijk door Bontekoe En Bruinvis aanbevolen als stuurman. Hij gaat als jongen weg, maar komt als man terug, natuurlijk nog steeds dol op zijn moeder."

In het artikel staat niet wie Rinnooy Kan voor zich ziet. Maar hij hoopt dat een nieuwe generatie scheepsjongens zal opstaan. Die door hard werken en met een open geest het verschil gaan maken.

De TrendRede 2012
Ook wordt in de liefdesverklaring door Alexander Rinnooy Kan niet gerept over de TrendRede 2012. En een begrip dat daar én in De scheepsjongens van Bontekoe wél nadrukkelijk wordt genoemd: een jongen van stavast.

De burger van stavast
Dat is de centrale man of vrouw in de visie van de auteurs van de TrendRede 2012. Die zich de komende jaren naar hun verwachting zal (gaan) manifesteren. Die groep vertoont (karakter)trekken van Bontekoe (de leider) en Hajo (de doener). Deze burgers van stavast zullen de komende jaren op hun manier binnen hun omgeving stappen zetten om uit onze huidige impasse te komen.

De slotregels
"Het boek doet je als jongen de wereld anders beleven en creëert het bewustzijn dat er grote vragen aankomen. Als ik het herlees zie ik dat het verhaal niets van zijn charme heeft verloren. Het is een classic in elke zin van het woord. Hoeveel boeken die in 1924 verschenen lezen we nu nog? Als je Kruimeltje herleest, lees je het met sentiment; dit herlees je met emotie."

Meer lezen?
Klik hier voor de volledige tekst van De scheepsjongens van Bontekoe
Website voor de TrendRede 2012
Een ander artikel over de TrendRede 2012
Een artikel over de documentaire Inside job
De lezing van Jos Verveen op zondag 16 oktober 2011 in Oss

Kruimeltje is toevallig een musical.
Benieuwd wat dit over Nederland zegt.

De internet bubbel

Jij en de internet bubbel
In de nazit van een bespreking gaf een collega een tip. Komt meer voor. Maar dit is een bijzondere tip. Haar tip is een voorbeeld van hetgeen in die tip (een filmpje op internet) wordt aangesneden. De collega gaf grappig genoeg (ook nog) aan dat ze al jaren vier kranten leest; althans ze heeft met haar partner thuis een abonnement op vier dagbladen.

Eli Pariser
Is een jongeman (1980) van wie dit jaar het boek The filter bubble : what the internet is hiding from you bij Penguin verscheen.Een boek waarvan voor zover bekend helaas nog geen Nederlandse vertaling op stapel staat. Iets voor Maven publishers?
Toch gonst zijn naam en vooral zijn TED-filmpje (sinds mei 2011) rond. Dat wil zeggen: die collega was de bij en via dit weblog gaat het (hopelijk) verder gonzen. Hij snijdt een belangrijk punt aan. Een issue dat alles te maken heeft met de vraag Who's in control?

Internet: een mer à boire?
Internet is inderdaad een oneindig grote oceaan vol informatie. Waar je de meest uiteenlopende soorten informatie vandaan kunt halen. Prima, toch?

Pariser is niet de eerste die bij dit beeld vraagtekens zet. Maar hij doet het (althans) in het filmpje op een zeer eloquente, overtuigende manier (het boek nog niet gelezen, dus daarover geen mening). Hij wijst op twee centrale punten waardoor internet voor de meesten van ons (feitelijk iedereen) niet 'oplevert' wat het wel in zich heeft.

Menselijk gedrag
Dit punt kan het beste uitgelegd worden door te verwijzen naar hetgeen Raoul Heertje in zijn boek Mark Rutte is lesbisch aangeeft over zijn eigen krantenconsumptie. Daar zegt hij op pagina 16-17:

In ons leven zijn we zelf de samenvatter. We maken een keuze uit gebeurtenissen, feitjes en ervaringen. We denken dat we dat heel objectief doen, maar blijken dat niet te kunnen. De keuzes worden bepaald door onze belangen en het wereldbeeld dat we hebben. () Ik las vroeger vier kranten om een mening te kunnen vormen. In feite blijken mijn hersenen in die kranten te hebben gezocht naar bevestiging van oordelen die ik toch al had. Vier kranten lezen maakte me alleen nog eigenwijzer in mijn oordelen; ik had wat meer feitjes tot mijn beschikking. Op dit moment is mijn mening nog steeds gebaseerd op vooroordelen en vastgeroeste opvattingen, maar ik verpest mijn tijd niet meer met het lezen van vier kranten.

Mediawijsheid
Eli Pariser zegt hetzelfde in het begin van zijn bijna tien minuten durende TED-filmpje. Op zich is dit 'oude kennis', want iedereen vertoont dit gedrag. Het is van alle tijden. We zijn allesbehalve een rationeel wezen dat kil, klinisch, zakelijk de wereld tegemoet treedt. We doen ons best, maar meestal is het wel zo gemakkelijk, plezierig en verstandig om te 'blijven hangen' in de wereld die je redelijk kent. Hersenwetenschappers zeggen keer op keer dat alles wat nieuw is voor ons, en we 'eigenlijk' tot ons bewustzijn zouden meten laten doordringen, moeite kost. Tijd. Inspanning. En het gaat ten koste van iets anders. Het gros van de tijd flowen we als het ware op de automatische piloot door het leven, en alles dat afwijkt negeren we bewust, maar bijna altijd onbewust.

Leesbevordering, mediawijsheid
Openbare Bibliotheken zijn altijd bezig met leesbevordering. Mensen stimuleren om (meer) te lezen. Kinderen, jongeren, volwassenen. De achterliggende gedachte is altijd dat lezen 'goed' is voor de mens. Het voert te ver om daar hier verder op in te gaan.

Sinds enkele jaren menen bibliothecarissen ook een rol te moeten vervullen rondom het begrip mediawijsheid. Het grootste misverstand dat hierom heerst is dat het vooral bedoeld is voor (basis)schoolkinderen en dat we hen enkele tips en trucs aan de hand moeten doen om beter gebruik te kunnen maken van internet.

Dat is inderdaad een groot misverstand, en de TED-lezing van Eli Pariser is een van de vele voorbeelden om dit duidelijk te maken. Sterker, mediawijsheid is ten eerste voor alle leeftijdsgroepen, ten tweede voor mensen met verschillende opleidingsniveaus (nadruk: alle) en tot slot is het nooit voorbij of over. Mediawijsheid is een onderwerp dat de komende jaren steeds belangrijker zal worden. Het heeft uiteindelijk alles te maken met het (democratisch) functioneren van onze samenleving en de vraag Who's in control?

Het tweede, centrale punt van Eli Pariser
Wat hij aansnijdt is niet nieuw. Maar wel iets dat voor het grote publiek nog behoort tot de ver van mijn bed show. Pariser haalt het punt naar voren dat alle zoekmachines en 'programma's die internetgebruikers helpen om gewenste informatie op te zoeken worden gefilterd.

Google, Youtube, Facebook, bol.com en anderen geven nadat een bepaald zoekwoord is ingetikt andere 'antwoorden' of resultaten. Die resultaten worden 'bepaald' door - zoals Pariser op zeker moment zegt - 57 variabelen. Dat getal doet er niet zo veel toe. Belangrijker is dat dit soort programma's nadrukkelijk kijken wie de vraag stelt, vanuit welk land, plaats, wanneer, vanaf welke pc enzovoorts. Die variabelen worden meegenomen in het 'beantwoorden' van de zoekvraag.

Blurbtekst van het Engelse boek
Imagine a world where all the news you see is defined by your salary, where you live, and who your friends are.

Imagine a world where you never discover new ideas. And where you can't have secrets.

Welcome to 2011.

Google and Facebook are already feeding you what they think you want to see. Advertisers are following your every click. Your computer monitor is becoming a one-way mirror, reflecting your interests and reinforcing your prejudices.

The internet is no longer a free, independent space. It is commercially controlled and ever more personalised.

The Filter Bubble reveals how this hidden web is starting to control our lives - and shows what we can do about it.

Manipulatie
Dat is een zwaar woord. Maar feitelijk is dat wat er aan de hand is. Pariser is zo aardig om dit woord niet te gebruiken, maar argeloze gebruikers van internet-zoekmachines en (steeds vaker) portals van commerciële bedrijven worden altijd gemanipuleerd. Het 'antwoord' dat iemand krijgt hangt samen met wie hij of zij is. Wat men in het verleden al heeft gedaan, aangeklikt.

Een internet bubbel
Daar waarschuwt Pariser terecht voor. Elke argeloze gebruiker die op zoek is naar 'de beste' informatie over een bepaald onderwerp dient zich te realiseren dat elk zoekwoord/zoekzin andere resultaten oplevert. Er is kortom geen 'objectieve' resultatenlijst. Die is sterk afhankelijk van die variabelen. Een Android-achtig wezen bepaalt wat we te zien krijgen. En wat niet.

U gelooft het niet?!
Doe de test. Pak thuis of op uw werk twee pc's, iPads of pda's. Start Google op en tik een bepaald zoekwoord in (Egypte of 'leuker' Wilders) en kijk naar de eerste tien hits.
Of surf naar bol.com, zoek een bepaald boek op dat u zogenaamd wilt gaan kopen (bijvoorbeeld The filter bubble) en zie welke suggesties aan de rechterzijde worden getoond. En hoe die afwijken van uw buurman.

Is dit een probleem?
U kunt uiteraard uw schouders ophalen en denken dat het geen probleem is. Maar Eli Pariser en andere internet-critici/sceptici maken zich (terecht) grote zorgen. Dit heeft alles te maken met onze democratische samenleving, die alleen kan blijven functioneren als we kritische burgers behouden.

The end of democracy?
Dat is een zeer boude stelling, maar door het sluipenderwijs doordringen van dit soort tools wordt het voor de gemiddelde gebruiker van internet steeds moeilijker om 'per ongeluk' tegen informatie aan te lopen die haaks staat op de eigen comfort zone.

Iedereen - herlees Raoul Heertje nog maar eens (niet bepaald een domme jongen) - is geneigd om die dingen op te pikken die het eigen 'gelijk' of wereldbeeld (smaak, politiek, normen en waarden) bevestigen. In de 'oude tijd' (voor internet) was het gemakkelijker om in contact te komen met afwijkende, dwarse informatie. Het belangrijkste middel daarvoor was de krant. Tot een bepaalde hoogte. Want elke krant was toen (en nu) op een bepaalde manier ook gekleurd. En door een bepaalde krant wel en een andere niet te lezen sluit je jezelf ook op in een bepaalde 'zuil'. Maar elke krant bevat (gelukkig) dagelijks artikelen die gaan over zaken die je op zich niet interessant of belangrijk vindt. Maar door de opmaak, plek in die krant, manier van formuleren of om andere onverklaarbare redenen nam je (toch) de moeite een bepaald artikel tot je te nemen. Waardoor je doorlopend kennis nam van 'andere' meningen en onderwerpen die in de samenleving en cultuur spelen.

Míjn krant
Door internet staat die krant sterk onder druk. Er zijn inmiddels veel mensen die 'hem' hebben opgezegd en via internet her en der hun news-feeds vandaan halen. Maar helaas, dan komt het verhaal van Pariser om de hoek kijken. Heel confronterend. Vervelend. Je loopt in de val dat je koning bent van een zeer eenkennig, eenzelvig rijk. Een narcistisch domein waarin alle informatie (verhip) past en aansluit op je eigen beperkte kader. Je krijgt alleen nieuws, analyses en meningen die je eigen gelijk bevestigen.

Wat gaat verloren: serendipiteit
Alom wordt beweerd dat we in een 'kenniseconomie' leven. Dat we dat moeten worden of zijn om economisch te kunnen overleven. Daartoe moeten we gemiddeld hoog opgeleid worden of zijn. We hebben mensen nodig die zodanig creatief zijn dat ze nieuwe diensten en producten bedenken, vermarkten. Helaas is het verhaal van Eli Pariser en anderen een pain in the ass. Want als de trend dat (ook) hoogopgeleiden, zonder dat ze het zichzelf realiseren, alleen maar informatie krijgen aangereikt die hun 'gelijk' bevestigt dan leidt dat uiteindelijk niet tot nieuwe dingen. Creativiteit - lees het maar na - wordt veroorzaakt door je bewust maar veel vaker onbewust te bewegen in 'omgevingen' die afwijken van het normale. Uiteraard is normaal en afwijkend voor iedereen anders. Derhalve moeten er duizend bloemen bloeien. Een kaalgeslagen, niet rijk maar uniform aanbod staat haaks op een kenniseconomie. Dat de huidige regering zoveel op cultuur bezuinigt is een misvatting in relatie tot hetgeen ze zeggen na te streven: Nederland opstoten in de vaart der volken. Maar, dat is een ander verhaal.

Wat te doen?
Dat is nog niet zo eenvoudig. Eli Pariser smeekt de grote internetbedrijven die met dit soort algoritmes werken een soort burgerschaps-variabele in haar programma's op te nemen. Maar dat staat haaks op het winststreven van die bedrijven. De resultaten worden natuurlijk 'gemanipuleerd' om gebruikers te verleiden door te klikken naar websites waar de adverteerders voor betalen.

To nudge or not to nudge
Nudge is een Engels woord dat zoiets betekent als 'een zetje in de goede richting geven'. Het beeld dat gebruikt wordt om het uit te leggen is die van een grote olifant die een kleintje een zetje geeft. Nudgen is dus sturen. En daardoor ook een vorm van manipuleren. Een voorbeeld uit de wereld van de dikke mensen. Mag de overheid spotjes uitzenden om haar burgers minder vaak een zakje chips open te trekken. Meer te bewegen. Of zwaarder geschut: een vettaks invoeren. Nog sterker: een vet-politie op pad sturen. 

Jeugdbieb.nl
Deze website is een voorbeeld vanuit de 'tegenbeweging'. En van nudgen. Tien jaar gelden was er een jeudgbibliothecaresse die zag dat een gemidddelde basisschoolleerling op internet verdwaalt. Informatie opzoeken voor een spreekbeurt levert veel, maar vooral ruis op. Dat inzicht leidde tot het opzetten van jeugdbieb.nl
Daar verzamelt ze sindsdien (als een monnik) relevante websites voor die doelgroep. Nederlandse kinderen van groep 3 tot 8 en voor sommige brugklassers. Ook reuze handig voor ouders en leerkrachten die hun kinderen willen of moeten helpen.

Het is bevoogdend, want er wordt een voorselectie gemaakt. Het is 'schools' en levert minder serendipiteit op als zoeken op het grote internet, maar vanuit de gedachte dat kinderen geholpen moeten worden in die informatiejungle is het een prima product.
Die jeudgbibliothecaresse heeft een tijdje in de bibliotheek Oss gewerkt. Inmiddels is haar website als het ware opgenomen in een landelijk bibliotheeksysteem voor basisscholen (Educat B).

Een vraag die Pariser niet opwerpt is of er een soort jeudgbieb voor volwassenen zou moeten komen. En wie die dan zou moeten opzetten. Openbare Bibliotheken? Uit het publieke domein, zonder (commerciële) bijbedoelingen? Internet nationaliseren? Een nieuw, ander internet?

Henriëtte Prast
Het verhaal van Eli Pariser heeft op een bepaalde manier raakvlakken met de visie van hoogleraar econonomie Henriëtte Prast. Die positioneert zich nadrukkelijk als een emotie-econome.

Zij gelooft in tegenstelling tot veel collega-economen niet dat mensen rationele wezens zijn als ze een beslissing moeten nemen. Integendeel: het gros van onze economische beslissingen gebeuren in ons onbewuste; hebben te maken met gevoelens en zijn zelden gebaseerd op koele analyses. We zijn geen homo economicus. Het verhaal van Pariser maakt duidelijk dat als we niet oppassen we nog minder rationeel zullen worden of zijn. Boek: Een jaar uit het leven van een gevoelseconoom (2007)


Meer lezen?
Bijvoorbeeld Nee, je bent geen gadget van Jaron Lanier uit 2010 of al wat ouder (uit 2008) het boek van Andrew Keen (The cult of the amateur).
Of lees (met dank aan een andere collega voor de tip) meer over diaspora.

Het filmpje (duur 9:05)




Marjolijn Februari in Vrij Nederland
Op 22 oktober 2011 stond onderstaande uitspraak in een kort artikel (Mens en machine).

"De nieuwe generatie moet voor zichzelf uitvogelen hoe je tegenwoordig aan betrouwbare kennis komt. Nu de commerciële belangen zo groot zijn, en nu zoekmachines alles afstemmen op je profiel en je al snel terechtkomt in een filterbubbel, waarin je alleen nog wordt geconfronteerd met dat wat je al wist en dat wat je al wilde. Ik zoek daarom vaak expres naar informatie die ik niet graag lees. Zoals extreme politieke meningen of theorieën die mijn ongelijk bewijzen."